غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )
472
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )
ميرزا يحيى در سال 1247 ه . ق در قزوين پا به عرصه حيات نهاد و پس از تحصيلات ابتدايى ، پدرش او را با برادر بزرگترش ميرزا حسين خان به اروپا فرستاد . يحيى خان پس از بازگشت برادرش به ايران ، در پاريس ماند و زبان فرانسه را تكميل نمود . با بازگشت به ايران در سال 1272 ه . ق ابتدا مترجم وزارت امور خارجه شد و سپس به نيابت سفارت ايران در پطرزبورگ روسيه انتخاب گرديد . « 1 » از همين زمان بود كه تحت تأثير روسها قرار گرفت و به آنها متمايل شد . « 2 » يحيى خان از 1273 تا 1275 ه . ق آجودان مخصوص ميرزا آقا خان نورى صدر اعظم ناصر الدّين شاه ( 1264 - 1275 ه . ق ) بود و چون در 1275 ه . ق ناصر الدّين شاه ، ميرزا آقا خان را از صدارت عزل كرد ، يحيى خان آجودان مترجم شخص شاه شد و به نظر مىرسد اين سمت را سالها همراه با مشاغل ديگر داشته است چون در سال 1286 ه . ق كه همراه ناصر الدّين شاه به مشهد سفر كرده است از او بهعنوان « يحيى خان آجودان مخصوص و تحويلدار صرف جيب همايون » ياد شده است . « 3 » در 1276 ه . ق كه برادرش ميرزا حسين خان بهعنوان وزير مختار ايران در عثمانى رهسپار آن كشور شد وى نيز در مأموريتى ويژه به استانبول رفت و نشانهاى دربار عثمانى را براى شاه و شاهزادگان و اعيان ايران آورد . « 4 » در 1278 ه . ق مأمور رساندن فرمان ولايتعهدى مظفر الدّين شاه شد و حكم و خلعت او را به تبريز برد . « 5 »
--> السلطان : تاريخ سرگذشت مسعودى / 213 ؛ رجال دوره ناصرى ، يحيى خان مشير الدوله ، يادگار ، سال سوم ، ش اول 1325 / 36 ( 1 ) - رجال دوره ناصرى / 36 - 37 ؛ مهدى بامداد : شرح حال رجال ايران 4 / 440 ( 2 ) - جرج . ن . لرد كرزن : ايران و قضيه ايران 1 / 561 ( 3 ) - علينقى حكيم الممالك : روزنامه سفر خراسان / 15 ( 4 ) - رجال دوره ناصرى / 37 ( 5 ) - نادر ميرزا قاجار : تاريخ و جغرافى دار السلطنه تبريز / 182 ، 281